1
Bạn cần hỗ trợ?

Nguyễn Thị Tâm

Liên hệ: Phường Vạn Phúc, thuộc quận Hà Đông, Hà Nội
Địa chỉ: Phường Vạn Phúc, thuộc quận Hà Đông, Hà Nội
Lĩnh vực: Vải, da
Làng nghề: Làng lụa Vạn Phúc
Mô tả chung:

Người phụ nữ gìn giữ nghề lụa Vạn Phúc - Hà Đông, cả đời người vì tấm lụa quê hương

Chi tiết

Sinh ra và lớn lên ở quê lụa, bà Tâm không nhớ rõ, mình biết se tơ, dệt lụa tự bao giờ. Chỉ biết, khi thành thạo những thao tác ấy, bà đã yêu hương lụa, yêu màu vàng óng của những nong kén đang chờ ngâm để rút thành tơ. Năm 20 tuổi, bà Nguyễn Thị Tâm về làm dâu nhà cụ Triệu Văn Mão. Vốn khéo léo, lại mê lụa, bà Tâm như "cá về với nước". Bà được đích thân bố chồng dạy nghề và truyền cho cả cơ nghiệp. Năm 1986, thời bao cấp khép lại, các hộ gia đình ở làng Lụa Vạn Phúc quay cuồng khi phải "tự lực cánh sinh". Cơ sở dệt lụa Triệu Văn Mão không nằm ngoài vòng quay phiền não ấy. Nhưng thay vì tìm đến những cá tính mới, hiện đại cho tấm lụa, bà Tâm tìm cách tiếp nối những giá trị truyền thống mà bố chồng để lại. Bà tiếp tục tìm cách phục dựng lại lụa vân như nguyên bản. Biết tin bà Tâm đam mê phục dựng tấm lụa truyền thống, các cụ già trong làng, ai có áo, có khăn, có khi chỉ là mảnh lụa vân bằng bàn tay cũng mang cho bà Tâm tìm hiểu.
Nhiều ngày đêm miệt mài bên khung cửi, say mê với những sợi tơ, cuối cùng cũng thành công, tuy nhiên, niềm vui chưa kịp tới, bao nỗi trăn trở đã chầu chực bủa vây tâm trí bà. Theo bà Tâm, lụa vân là loại lụa quý, nó rất kén người dùng. Chỉ những người trung niên, dùng lụa này mới đẹp. Hơn nữa, lụa là thứ sang trọng, thanh nhã, không phải ai và lúc nào cũng dùng được. Làm ra đã khó, tiêu thụ còn khó hơn trăm lần. Lúc ấy, ai cũng e ngại vì hướng đi táo bạo của bà. Tìm được cách dệt lụa vân đã khó, duy trì tấm lụa quý của làng còn khó hơn.

Đến năm 2011, Hà Tây (cũ) tổ chức lễ hội, cơ sở dệt lụa Triệu Văn Mão được Sở Du lịch tỉnh cho phép đem sản phẩm đi triển lãm. Sau đó, khi các tỉnh có hội chợ, bà Tâm thường đích thân mang lụa vân đi quảng bá. Năm 2003, Tổng cục Du lịch cho phép mang lụa vân sang Nhật Bản giới thiệu sản phẩm... Từ những lần triển lãm như vậy việc gắn kết với du lịch, khách hàng biết đến sản phẩm lụa vân của Vạn Phúc nhiều hơn. Năm 2010, sản phẩm "lụa vân nghìn năm Thăng Long" của gia đình nghệ nhân Nguyễn Thị Tâm được TP Hà Nội lựa chọn làm quà tặng cho các đoàn khách quốc tế đến tham dự Đại lễ. Năm 2011, sản phẩm lụa: "Vân lưỡng long" của gia đình bà được UBND TP Hà Nội chứng nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Và bà Tâm cũng đã phục chế thành công 18 bộ triều phục cung đình Huế, góp phần bảo tồn, gìn giữ những giá trị văn hóa của đất nước…

Bà Tâm tự hào nói: "Cơ sở dệt lụa Triệu Văn Mão của gia đình chúng tôi hiện nay như một Vạn Phúc thu nhỏ. Mỗi vị khách đến đây đều có thể tìm cho mình những tinh hoa nhất của quê lụa". Nghệ nhân Nguyễn Thị Tâm kể lại chuyện một vị khách người Pháp 5 lần đến cơ sở dệt lụa của gia đình bà. Vị khách tâm sự, không lần nào đến Việt Nam mà ông không đến Vạn Phúc: "50 năm trước, quê hương tôi cũng có những khung cửi như vậy. Cha mẹ chúng tôi cũng từng làm công việc như bà. Tôi mãi mãi không thể tìm thấy hình ảnh quê nhà nữa cho đến khi tôi đến đây. Những tấm lụa, những khung cửi của bà làm tôi nhớ quê hương, nhớ cha mẹ. Cảm ơn bà đã giúp tôi tìm lại một miền ký ức mà suýt nữa tôi đã đánh rơi".
Bà Tâm hạnh phúc vì lụa Vạn Phúc quê hương bà giờ đây đã đi khắp đó đây. Bà kể, lần đi Nhật Bản, đi Malaysia, Singapore... tôi đều nhìn thấy có người mặc áo lụa Hà Đông. "Lụa Vạn Phúc có ngôn ngữ riêng của nó, dù đi đâu tôi cũng nhận ra. Những lúc nhìn thấy người nước ngoài mặc áo lụa quê hương mình ở xứ sở của họ, tôi hạnh phúc lắm. Tôi tự hào vì lụa quê hương mình được nhiều người biết đến và có mặt khắp mọi nơi", nữ nghệ nhân vui vẻ nói.

Bà Nguyễn Thị Tâm đã giành được nhiều giải thưởng như: Giải "Ngôi sao Việt Nam" tại Huế (2006); 2 lần nhận Giải "Bông hồng vàng Thủ đô" lần thứ I, II (năm 2008, 2010)… Năm 2013, bà được UBND TP Hà Nội tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội, Hội Phụ nữ TP Hà Nội tặng Giấy khen vì đã có thành tích đóng góp cho phong trào phụ nữ Thủ đô. Đặc biệt, tháng 10 vừa qua, bà vinh dự là một trong 10 Công dân ưu tú của Thủ đô.

Sản phẩm tiêu biểu

Nón lụa

Nón truyền thống được bọc bởi lụa tơ tằm thêu hoa văn